اقدامات لازم قبل از جراحی بینی
مقدمه
آمادگی صحیح قبل از عمل بینی، نقش تعیینکنندهای در نتیجهی نهایی، کاهش عوارض و کیفیت دوران نقاهت دارد. چه جراحی شما بهصورت زیبایی باشد، چه عملکردی یا ترمیمی، رعایت اصول علمی در زمینهی تغذیه، داروها، بررسیهای پزشکی و آمادگی روانی باعث میشود جراحی با ایمنی بالا و نتیجهای قابل پیشبینی انجام شود. در این مقاله، تمامی اقدامات ضروری پیش از رینوپلاستی را بهصورت جامع و ساختارمند ارائه میکنیم.
جدول کامل زمانبندی اقدامات قبل از عمل بینی
بازه زمانی | اقدامات لازم |
۱ ماه قبل از عمل | انتخاب جراح، بررسی سابقه پزشکی، توقف راکوتان، بررسی مشکلات پوستی، انجام سیتیاسکن در صورت نیاز |
۲–۳ هفته قبل | قطع داروهای رقیقکننده بهتشخیص جراح، قطع مکملهای گیاهی، کاهش مصرف نیکوتین، تقویت تغذیه و مایعات |
۱ هفته قبل | عدم مصرف الکل، آمادهسازی وسایل، اصلاح صورت، تهیه غذاهای نرم، جمعآوری مدارک |
۳ روز قبل | اصلاح ریش/سبیل، کاهش استرس، نوشیدن مایعات کافی |
شب قبل از عمل | دوش کامل، شام سبک، خواب کافی، حذف لاک، نداشتن لنز، آماده کردن مدارک |
۸ ساعت قبل | ناشتایی کامل (غذا، آب، نوشیدنیها) |
روز عمل | لباس راحت، بدون آرایش، نداشتن وسایل فلزی و زیورآلات، کنترل مدارک، حضور همراه، آرامسازی ذهنی |
انتخاب جراح و مرکز معتبر (اولویت اول و حیاتی)
چرا انتخاب جراح مناسب مهمترین و حیاتیترین اقدام پیش از رینوپلاستی است؟
کیفیت نهایی جراحی بینی و سلامت بلندمدت شما بهطور مستقیم به سه عامل کلیدی وابسته است: مهارت فنی جراح، تجربه واقعی او در موارد مشابه بینی شما و صداقت علمی و اخلاقیاش در مشاوره. یک جراح متخصص و باتجربه نهتنها نتیجهای طبیعی و هماهنگ با اجزای صورت شما خلق میکند، بلکه احتمال بروز عوارض جدی مانند مشکلات تنفسی، عدم تقارن، فرو رفتگی پرهها، نکروز پوست یا نیاز به جراحیهای ترمیمی متعدد را به حداقل میرساند.
متأسفانه در سالهای اخیر شاهد پدیدهای نگرانکننده هستیم: ورود گستردهی افراد و گروههای فاقد مدرک پزشکی به حوزهی زیبایی بینی. این افراد که اغلب فاقد بورد تخصصی معتبر ایرانی یا مدارک بینالمللی تأییدشده هستند، با تکیه بر تبلیغات گسترده، اغراقآمیز و گاهی کاملاً غیرعلمی در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، اعتماد مردم را جلب میکنند. استفاده از عکسهای قبل و بعد دستکاریشده، وعدههای غیرواقعی مانند «بینی عروسکی بدون تورم و کبودی»، «جراحی بدون بیهوشی عمومی» یا «تضمین نتیجه ۱۰۰٪» از شایعترین روشهای فریب این گروههاست.
نتیجهی این تبلیغات گمراهکننده، آسیبهای جبرانناپذیر جسمی و روانی به هزاران نفر در سال است:
- بینیهای غیرقابل ترمیم و از دست رفتن غضروفهای طبیعی
- عفونتهای شدید و نکروز بافتی
- اختلالات تنفسی دائمی
- افسردگی و کاهش شدید اعتماد به نفس ناشی از نتایج فاجعهبار
- هزینههای سنگین چندین برابر برای جراحیهای ترمیمی در مراکز معتبر
بنابراین تأکید میکنیم: هرگز زیبایی و سلامتی خود را فدای تبلیغات رنگارنگ و قیمتهای وسوسهکننده نکنید.
اقداماتی که پیش از تصمیمگیری نهایی باید حتماً انجام دهید:
اقداماتی که پیش از تصمیمگیری نهایی باید حتماً انجام دهید:
- بررسی نمونهکارهای واقعی و غیرفوتوشاپی (بهتر است در جلسه مشاوره از بیماران قبلی عکسهای بدون روتوش ببینید یا حتی امکان تماس با آنها وجود داشته باشد).
- مطالعه دقیق رزومه علمی جراح: داشتن بورد تخصصی گوش و حلق و بینی یا فلوشیپ جراحی پلاستیک صورت از دانشگاههای معتبر ایران الزامی است.
- اطمینان از عضویت فعال جراح در انجمن جراحان پلاستیک و زیبایی ایران یا انجمن رینولوژی ایران.
- بررسی سابقه جراح در موارد پیچیده (بینیهای گوشتی با پوست ضخیم، انحرافات شدید تیغه بینی، رینوپلاستی ثانویه و ترمیمی، استفاده از غضروف دنده یا گوش).
- مشاوره حضوری طولانی (حداقل ۳۰–۴۵ دقیقه) برای ارزیابی دقیق آناتومی بینی، ضخامت پوست، قدرت غضروفها و تناسب با فرم صورت.
- اطمینان از وجود تیم بیهوشی متخصص دارای مجوز رسمی و انجام جراحی صرفاً در بیمارستان یا کلینیک مجهز و دارای مجوز وزارت بهداشت.
- پرهیز کامل از مراکز موسوم به «کلینیکهای ترکی» یا افرادی که با عناوین گمراهکنندهای مانند «متخصص زیبایی» یا «فوقتخصص لیزری بینی» فعالیت میکنند اما فاقد تخصص جراحی هستند.
یادتان باشد: جراحی بینی یک عمل کاملاً تخصصی و حساس است، نه یک خدمت تجاری معمولی. انتخاب نادرست در این مرحله ممکن است تا پایان عمر همراه شما بماند. بنابراین با حوصله، تحقیق و دقت کافی، تنها به جراحان واقعی و مراکز معتبر اعتماد کنید. سلامت و زیبایی پایدار شما ارزش صبر و تحقیق را دارد.
بررسیهای پزشکی و آزمایشهای ضروری قبل از عمل
آزمایشهای متداول
آزمایشهای قبل از جراحی معمولاً توسط جراح یا تیم بیهوشی درخواست میشود. هدف از این آزمایشها بررسی وضعیت سلامت کلی بیمار و پیشگیری از مشکلات حین و بعد از عمل است.
آزمایشهای متداول شامل موارد زیر هستند:
- CBC (شمارش کامل خون)
- PT, INR و تستهای انعقادی
- FBS (قند خون ناشتا)
- بررسی الکترولیت های بدن
- تست عملکرد کلیه و کبد در موارد لازم
- ECG برای افراد بالای ۴۰ سال یا سابقه قلبی
- تست بارداری در خانم ها (در صورت بارداری امکان انجام جراحی وجود ندارد)
- در صورت نیاز: تستهای هورمونی یا بررسیهای تخصصی بر اساس سابقه پزشکی
عکسبرداری و تصویربرداری ضروری
- فوتوگرافی استاندارد چهره در ۶ نما برای برنامهریزی جراحی
- سیتیاسکن بینی و سینوسها در موارد:
- انحراف شدید تیغه بینی
- مشکلات تنفسی
- جراحی ترمیمی
- سیتیاسکن جدار قفسه سینه در بیمارانی که قرار است از غضروف دنده استفاده شود
تمام مدارک باید به نام شخص بیمار ثبت شوند.
. قطع یا اصلاح مصرف داروها و مکملها (یک هفته تا چند هفته قبل)
مصرف داروهای خاص میتواند خطر خونریزی یا تداخل با بیهوشی را افزایش دهد. بنابراین ارزیابی دقیق داروها ضروری است.
داروهایی که باید قطع شوند:(همگی فقط با نظر جراح و بیهوشی)
- آسپرین، کلوپیدوگرل، وارفارین
- بروفن، ژلوفن، ناپروکسن
- مکملهای روغن ماهی
- ویتامین E
- سیر، پیاز، زنجبیل
- جینکوبیلوبا، جینسینگ، عصارههای گیاهی
نکته مهم درباره راکوتان (ایزوترتینوئین):حداقل ۳ ماه قبل از جراحی باید قطع شود، زیرا میتواند باعث اختلال در ترمیم زخم و اسکار شود.
داروهایی که در صورت مصرف آن ها باید حتماً به جراح اطلاع دهید:
- داروهای قلبی
- داروهای ضد اضطراب، خوابآور یا مخدر
- داروهای پیشگیری از بارداری
- داروهای اعصاب و روان
- سابقه حساسیت به داروها
- سابقه واکنش به بیهوشی
اقدامات تغذیهای و تقویت بدن پیش از جراحی رینوپلاستی
یکی از مهمترین عواملی که میتواند روند بهبودی پس از جراحی بینی را بهطور چشمگیری تسریع کند و کیفیت نهایی نتیجه را بهبود بخشد، وضعیت تغذیهای و سطح ذخایر بدن پیش از عمل است. تغذیه مناسب نهتنها باعث ترمیم سریعتر زخمها و کاهش شدت تورم و کبودی میشود، بلکه به حفظ سلامت پوست، استحکام بافتهای تازه جراحیشده و تقویت سیستم ایمنی نیز کمک میکند. به همین دلیل، اکثر جراحان باتجربه از بیماران خود میخواهند حداقل از یک تا دو هفته قبل از عمل، برنامه غذایی هدفمندی را دنبال کنند.
توصیههای تغذیهای عملی از یک هفته تا روز عمل:
- افزایش دریافت پروتئین باکیفیت: پروتئین ماده اصلی برای ساخت کلاژن و ترمیم بافتهاست. روزانه حداقل ۱/۲ تا ۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن مصرف کنید. منابع عالی شامل مرغ، بوقلمون، ماهی (بهویژه سالمون و ساردین)، تخممرغ کامل، پنیر کمچرب، ماست یونانی، حبوبات پخته و پروتئین وی در صورت نیاز است.
- مصرف فراوان میوهها و سبزیجات حاوی ویتامین C و آنتیاکسیدانها: ویتامین C نقش کلیدی در سنتز کلاژن و کاهش التهاب دارد. پرتقال، کیوی، توتفرنگی، فلفل دلمهای رنگی، بروکلی، کلم پیچ و گوجهفرنگی را به رژیم روزانه اضافه کنید.
- تأمین زینک و سایر مواد معدنی ضروری: زینک در ترمیم زخم و عملکرد ایمنی بسیار مؤثر است. منابع خوب شامل گوشت قرمز کمچرب، صدف، تخم کدو، بادام، گردو، کنجد و غلات کامل است.
- هیدراتاسیون کافی: روزانه حداقل ۲/۵ تا ۳ لیتر آب یا مایعات شفاف بنوشید. پوست و بافتهای هیدراته بهتر بهبود مییابند و تورم زودتر فروکش میکند.
- کاهش مصرف نمک، شکر تصفیهشده و غذاهای فرآوریشده: این مواد باعث احتباس مایعات و تشدید تورم پس از عمل میشوند. نکته مهم کاهش مصرف نمک تا ۳ تا ۵ گرم در روز است. در صورتیکه هیچگونه مصرف نمکی نداشته باشید، دچار مشکلات بسیار جدی میشوید.
درباره آب کرفس و سایر نوشیدنیهای مد روز
در سالهای اخیر مصرف آب کرفس بهعنوان یک «معجون جادویی» برای کاهش تورم و سمزدایی قبل از جراحی بینی بسیار تبلیغ شده است. باید صادقانه گفت که تاکنون هیچ مطالعه معتبر علمی در مجلات جراحی پلاستیک یا رینولوژی، اثر ویژه و قابلتوجه آب کرفس را بر کاهش تورم یا بهبود نتیجه رینوپلاستی تأیید نکرده است. کرفس منبع خوبی از آب، پتاسیم و آنتیاکسیدانهاست، اما تأثیر آن در مقایسه با یک رژیم غذایی متعادل و هیدراتاسیون کافی ناچیز است.
نکته مهمتر: کرفس حاوی ترکیباتی مانند فورانوکومارینهاست که در برخی افراد میتواند با داروهای بیهوشی یا داروهای پس از عمل تداخل خفیف ایجاد کند. بنابراین اگر عادت به نوشیدن آب کرفس دارید یا مایل به امتحان آن هستید، حتماً این موضوع را با جراح و متخصص بیهوشی خود در میان بگذارید تا در صورت لزوم دوز یا زمانبندی آن تنظیم شود.
مدیریت تبخال، عفونتهای پوستی و بیماریهای فعال پوست پیش از جراحی رینوپلاستی
یکی از مواردی که گاهی از دید بیماران پنهان میماند اما برای جراحان پلاستیک و متخصصین بیهوشی بسیار جدی است، وضعیت پوست ناحیه صورت و بهویژه احتمال فعال شدن ویروس هرپس سیمپلکس (تبخال) است. جراحی بینی بهدلیل دستکاری گسترده بافتهای نرم صورت، تورم شدید اولیه و استفاده از چسب و اسپلینت، استرس قابلتوجهی به پوست وارد میکند و میتواند باعث شعلهور شدن تبخال یا سایر عفونتهای پوستی شود. فعال شدن تبخال در روزهای اول پس از عمل نهتنها دوره نقاهت را دردناکتر و طولانیتر میکند، بلکه خطر ایجاد اسکار دائمی، عفونت ثانویه و حتی پخش ویروس به نواحی دیگر صورت را افزایش میدهد.
چرا این موضوع از اهمیت بالایی برخوردار است؟
- تبخال فعال در نزدیکی بینی یا لب میتواند به زخمهای جراحی راه پیدا کند و باعث تأخیر در ترمیم یا عفونت جدی شود.
- در موارد نادر، پخش ویروس در شرایط ضعف ایمنی پس از جراحی ممکن است عوارض خطرناکی ایجاد کند.
- وجود تبخال فعال یا هر نوع عفونت پوستی (آکنه ملتهب، فولیکولیت، زردزخم و …) در روز عمل، یکی از معدود دلایلی است که جراحان معتبر جراحی را بهطور کامل به تعویق میاندازند.
توصیههای عملی و ضروری
- اطلاعرسانی صادقانه به جراح اگر حتی یکبار در طول زندگی تبخال زدهاید (حتی اگر سالها پیش بوده)، حتماً این موضوع را در جلسه مشاوره و همچنین در فرم تاریخچه پزشکی ذکر کنید. بسیاری از بیماران فکر میکنند چون چند سال است تبخال نداشتهاند، نیازی به گفتن نیست؛ این باور کاملاً نادرست است.
- درمان پیشگیرانه (پروفیلاکسی) در افرادی که سابقه تبخال مکرر یا شدید دارند، جراح معمولاً از ۴۸ ساعت قبل از عمل تا ۵–۷ روز بعد از آن داروی ضدویروس خوراکی مانند آسیکلوویر، والاسیکلوویر یا فامسیکلوویر تجویز میکند. این داروها با دوز پیشگیرانه، احتمال فعال شدن ویروس را تا حد بسیار زیادی کاهش میدهند و کاملاً ایمن هستند.
- قانون طلایی تعویق عمل اگر در ۷–۱۰ روز منتهی به عمل، تبخال فعال (حتی کوچک) روی لب، بینی یا اطراف دهان ظاهر شد، جراحی باید به تعویق بیفتد تا ضایعه کاملاً بهبود یابد و حداقل ۷–۱۰ روز از ناپدید شدن آن گذشته باشد. این تصمیم برای حفظ سلامت و زیبایی بلندمدت شماست و هیچ جراح متعهدی حاضر نیست با وجود تبخال فعال عمل را انجام دهد.
سایر بیماریهای پوستی
- آکنه شدید و ملتهب ناحیه بینی و گونه باید پیش از عمل تحت کنترل درآید.
- بیماریهای پوستی مانند رزاسه فعال، درماتیت سبورئیک شدید یا اگزما باید در فاز غیرفعال باشند.
- هرگونه زخم باز، خراش یا عفونت قارچی در ناحیه صورت باید کاملاً درمان شود.
اقدامات ضروری در هفتهی آخر قبل از جراحی بینی
این هفته، آخرین فرصت برای آمادهسازی بدن و کاهش ریسک عوارض است. لطفاً این موارد را جدی بگیرید:
- توقف کامل داروها و مکملهای رقیقکننده خون (آسپیرین، بروفن، ژلوفن، ناپروکسن، امگا۳، ویتامین E، جینکوبیلوبا، چای سبز و تمام مکملهای گیاهی) حداقل از ۷–۱۰ روز قبل و فقط با تأیید جراح.
- قطع کامل الکل حداقل ۵–۷ روز قبل (الکل باعث افزایش خونریزی و تورم میشود).
- کاهش شدید یا ترجیحاً قطع نیکوتین (سیگار، قلیان، ویپ، سیگار الکترونیکی) – نیکوتین عروق را تنگ کرده و ترمیم زخم را بهشدت مختل میکند.
- آماده کردن غذاهای نرم و مغذی برای هفته اول (سوپ، پوره، ماست، آبمیوه طبیعی، اسموتی پروتئینی) تا بعد از عمل نیازی به جویدن نداشته باشید.
- اصلاح صورت یا لیزر موهای زائد حداکثر ۲–۳ روز قبل (نه در روز عمل و نه یک روز قبل).
- تقویت تغذیه و نوشیدن آب فراوان طبق توصیههای بخش تغذیه.
آمادهسازی وسایل و مدارک قبل از روز عمل
برای اینکه روز عمل آرام و بدون دغدغه باشید، شب قبل این کیف کوچک را آماده کنید:
مدارک ضروری:
- کارت ملی یا شناسنامه
- تمام آزمایشها، عکسهای رادیولوژی و برگه مشاوره
لباس روز عمل:
- لباس گشاد، راحت و حتماً از جلو دکمهدار یا زیپی (بعد از عمل بهدلیل اسپلینت و تورم نمیتوانید لباس را از سر درآورید)
سایر موارد:
- حتماً یک همراه بالغ و مسئول داشته باشید
- افراد زیر ۱۸ سال: حضور ولی یا رضایتنامه محضری
- هیچ زیورآلاتی (گوشواره، گردنبند، انگشتر، پیرسینگ بینی) همراه نداشته باشید
- لنز تماسی، ناخن مصنوعی و لاک ناخن را کاملاً حذف کنید
نکات بهداشتی و مراقبت از پوست قبل از عمل
- شب قبل حتماً دوش کامل بگیرید و موهایتان را بشویید.
- صبح روز عمل صورت کاملاً تمیز و بدون هیچگونه آرایش، کرم، اسپری یا عطر باشد.
- ناخنها باید کاملاً بدون لاک باشند (تیم بیهوشی برای کنترل اکسیژن خون نیاز به ناخن طبیعی دارد).
- موهای داخل بینی را خودتان کوتاه یا اصلاح نکنید؛ اگر لازم باشد، تیم جراحی با روش استریل این کار را انجام میدهد.
شب قبل از عمل: آخرین چکلیست
- شام سبک و زودهنگام بخورید (مثلاً سوپ مرغ یا ماست).
- سعی کنید حداقل ۷–۸ ساعت خواب باکیفیت داشته باشید.
- دوش کامل بگیرید.
- لاک ناخن، لنز تماسی و تمام زیورآلات را بردارید.
- مدارک و کیف وسایل را کنار در بگذارید.
- از ۸ ساعت قبل از زمان عمل کاملاً ناشتا باشید (حتی یک جرعه آب یا آدامس هم ممنوع است).
صبح روز جراحی: چه کارهایی انجام دهیم؟
- کاملاً ناشتا باشید (حتی آب، آدامس یا آبنبات ممنوع).
- لباس دکمهدار و راحت بپوشید.
- هیچ آرایشی (حتی ضدآفتاب یا مرطوبکننده) روی صورت نداشته باشید.
- از اسپری مو، عطر، دئودورانت معطر یا لوسیون بدن استفاده نکنید.
- همراهتان حتماً حاضر باشد.
- تمام مدارک و آزمایشها را همراه داشته باشید و ۳۰–۶۰ دقیقه زودتر در بیمارستان یا کلینیک حضور پیدا کنید.
مدیریت استرس و آمادگی روحی قبل از عمل
احساس اضطراب کاملاً طبیعی است؛ حتی بیماران خیلی آرام هم کمی تپش قلب دارند. برای آرامش بیشتر:
- با جراحتان درباره جزئیات عمل صحبت کنید؛ دانستن دقیق روند، اضطراب را کم میکند.
- از دیدن عکسهای روز اول بیماران دیگر در اینترنت پرهیز کنید (آن تصاویر فقط تورم طبیعی هستند و دائمی نیستند).
- تمرین تنفس عمیق ۴-۷-۸ انجام دهید.
- اگر اضطراب شدید دارید، حتماً با جراح یا روانشناس صحبت کنید؛ گاهی یک قرص آرامبخش سبک شب قبل تجویز میشود.
کارهایی که بههیچوجه قبل از عمل نباید انجام دهید
- کشیدن سیگار، قلیان یا ویپ (حداقل ۲–۴ هفته قبل و بعد)
- نوشیدن هر نوع الکل
- مصرف بروفن، آسپیرین، ژلوفن، دیکلوفناک یا مکملهای رقیقکننده خون
- مصرف خودسرانه مکملهای گیاهی (جینسینگ، سیر، دارچین و…)
- اپیلاسیون شدید صورت یا لیزر در ۴۸ ساعت قبل
- ورزش سنگین یا فعالیتهایی که فشار خون را بالا میبرند
- مصرف قهوه، چای پررنگ یا نوشیدنیهای انرژیزا در صبح روز عمل (قبل از ناشتایی هم کم کنید)
با رعایت دقیق این نکات، شما بهترین شرایط را برای یک جراحی ایمن و نتیجهای زیبا فراهم کردهاید. روز عمل فقط کافی است آرام باشید و به تیم پزشکی اعتماد کنید؛ آنها کنار شما هستند.
مدیریت آلرژی و حساسیتها قبل از عمل
افراد با آلرژی دارویی، غذایی یا پوستی باید این موارد را کامل اعلام کنند.
تنظیم داروهای بیهوشی و مراقبتهای قبل از عمل بر همین اساس انجام میشود.
- حساسیت به ماهی، تخممرغ، سویا
- حساسیت به داروهای بیحسی
- سابقه آنافیلاکسی
- آلرژیهای فصلی شدید
- مشکلات تنفسی مزمن
پوشش بیمه قبل از جراحی بینی
- جراحیهای زیبایی خالص معمولاً شامل بیمه نیستند.
- در صورت وجود مشکلات تنفسی (انحراف تیغه، هیپرتروفی شاخکها)، بخش عملکردی ممکن است پوشش داشته باشد.
- مدارک پزشکی باید توسط جراح و بیمارستان تهیه و توسط خود بیمار به بیمه ارائه شود.
جمعبندی
آمادگی قبل از جراحی بینی یک فرآیند دقیق و چند مرحلهای است که به کاهش عوارض، افزایش ایمنی و بهبود نتایج کمک میکند.
