مراقبت های بعد از عمل بینی: نکته های طلایی که به شما نمیگوید!
مقدمه
عمل رینوپلاستی یکی از پیچیدهترین جراحیهای زیبایی صورت است که نتیجه نهایی آن بیش از تکنیک جراح، به مراقبتهای پس از عمل وابسته است. در هفتهها و ماههای اول، بینی شما همچنان در حال شکلگیری است و کوچکترین بیاحتیاطی میتواند تورم را طولانیتر کند، تقارن را مختل کند یا حتی نیاز به جراحی ترمیمی ایجاد کند.
مراقبت صحیح نه تنها خطر خونریزی، عفونت و جابجایی ساختارهای بینی را کاهش میدهد، بلکه باعث میشود تورم و کبودی سریعتر فروکش کند و شکل طبیعی و دلخواه بینی زودتر نمایان شود.
در این مقاله، تمام نکات کلیدی و ضروری مراقبت پس از عمل را به زبانی ساده و مرحلهبهمرحله مرور میکنیم تا با رعایت آنها، بهترین و پایدارترین نتیجه را از عمل بینی خود بگیرید.
جدول مراقبت های ضروری در دوره زمانی خاص:
دوره زمانی | نکات اصلی و مراقبتهای ضروری |
روز اول بعد از جراحی | • کامل استراحت کنید، سر بالاتر از بدن (۲ بالش) • تنفس از دهان طبیعی است؛ آب زیاد بنوشید • تعویض پانسمان زیر بینی طبق دستور پزشک • کمپرس یخ: ۲۴ ساعت اول هر ساعت ۲۰ دقیقه روی گونهها، چشم و پیشانی • تا ۱ هفته: هر ۴ ساعت ۲۰ دقیقه یخ روی بینی • بعد از هفته اول: حوله گرم یا کیسه آب گرم مجاز • پرهیز کامل از خم شدن ناگهانی، بلند کردن اجسام سنگین و فشار به بدن |
هفته اول | • گچ/اسپلینت خارجی و داخلی تا ۷ روز دست نخورده باقی بماند • سر و شانهها هنگام خواب بالا باشد • صورت را خیس نکنید؛ دوش از گردن به پایین، تمیز کردن با دستمال مرطوب • روز برداشتن گچ: ۲ ساعت قبل دوش کامل بگیرید تا گچ خیس شود • عطسه با دهان باز، در صورت نیاز آنتیهیستامین • خروج خونابه طبیعی، خونریزی شدید → فوری اطلاع به پزشک • ممنوع: فین کردن، فشار به بینی، عطسه با دهان بسته، ضربه |
تا ۲ هفته بعد از عمل | • تورم و کبودی بهتدریج کاهش چشمگیری پیدا میکند • فین کردن تا ۳ هفته ممنوع (بعد از هفته سوم شروع شود) • بخیههای خارجی ۴–۷ روز برداشته میشود • بعد از برداشتن اسپلینت: شروع چسبزنی طبق دستور پزشک |
تا ۴ هفته پس از جراحی | • ورم کاهش مییابد؛ حساسیت، بیحسی و سفتی نوک بینی طبیعی است • فعالیت سبک (پیادهروی آرام) مجاز • ورزش سنگین، وزنه زدن، خم شدن زیاد ممنوع • شستشوی صورت و بینی با احتیاط و بدون فشار مستقیم آب |
تا ۶ هفته بعد از عمل | • عینک (طبی یا آفتابی) روی بینی ممنوع است تا ۲ماه بعد از عمل • ورزش سنگین، بدنسازی، دویدن و فعالیتهای پربرخورد حداقل ۸ هفته ممنوع • شستشو با سرم یا اسپری سالین (در صورت تجویز) ادامه یابد |
ماه اول پس از رینوپلاستی | • بخش زیادی از ورم کاهش مییابد؛ نوک بینی هنوز حساس است • فعالیتهای روزمره سبک مجاز • فعالیت سنگینتر فقط با اجازه پزشک • رژیم سالم، آب کافی، خواب خوب، پرهیز کامل از سیگار |
تا ۶ ماه بعد از عمل | • حدود ۵۰٪ ورم فروکش میکند؛ فرم بینی رو به ثبات • بیحسی و سفتی نوک بینی ممکن است ادامه داشته باشد • مراقبت از پوست، ضدآفتاب، عدم استفاده عینک، پرهیز از ضربه و فعالیت سنگین همچنان ضروری |
ماه ۶ تا ۱۲ (یک سال) | • ورم باقیمانده بهتدریج از بین میرود؛ فرم نهایی بینی معمولاً تا ۱۲ ماه مشخص میشود • حساسیت یا بیحسی نوک بینی ممکن است تا مدتها باقی بماند و طبیعی است • محافظت کامل از بینی در برابر ضربه، آفتاب شدید، فشار و وزن تا پایان سال اول |
چند روز بعد از جراحی بینی تامپون یا اسپلینت داخلی برداشته میشود؟
اگر داخل بینی تامپون یا پکینگ قرار داده شده باشد، معمولاً حدود ۳ روز بعد از جراحی برداشته میشود.
در صورتی که از اسپلینت داخلی استفاده شده باشد، زمان خارج کردن آن معمولاً بین روزهای ۵ تا ۷ بعد از عمل است و این تصمیم بر اساس نظر و ارزیابی جراح انجام میشود.
چند روز بعد از جراحی بینی بخیهها کشیده میشوند؟ (کشیدن بخیه بینی چگونه است؟)
- بخیههای بیرونی و غیرقابل جذب معمولاً حدود ۷ روز بعد از عمل برداشته میشوند. (البته دکتر یاسر نصوری از بخیه های جذبی استفاده میکنند که نیازی به کشیدن ندارند و خودشان جذب میشوند.)
- بعد از کشیدن بخیهها، معمولاً چسب یا استریاستریپ مخصوص پوست (skin tape) روی بینی قرار داده میشود. این چسب باید خشک و تمیز بماند و طبق دستور پزشک در زمان مناسب تعویض شود.
اهمیت مراقبتهای بعد از عمل بینی در نتیجه نهایی جراحی
عنوان | توضیحات کامل و انسانسازیشده |
بهبود سریعتر | رعایت دقیق نکات مراقبتی — مثل استراحت کافی، کمپرس سرد، شستشوی درست بینی، تغذیه مناسب و پرهیز از فشار یا ضربه — کمک میکند بدن سریعتر بافتها را ترمیم کند، ورم و التهاب کمتر شود و دوره نقاهت کوتاهتر گردد. |
حفظ نتایج جراحی | وارد شدن فشار، ضربه، استفاده از عینکهای سنگین یا انجام فعالیتهای شدید ممکن است ساختار جدید بینی را جابجا کند یا باعث تشکیل بافتهای ناخواسته شود. با رعایت مراقبتها، فرم بینی ثابت میماند و نتیجه عمل بهتر حفظ میشود. |
کاهش عوارض | مراقبت صحیح — شامل شستشوی درست بینی، پرهیز از داروهای رقیقکننده خون، خودداری از سیگار و رعایت توصیههای پزشک — احتمال عوارضی مثل خونریزی، عفونت، نکروز پوستی، چسبندگی داخلی و اختلال در ترمیم را بهطور چشمگیر کاهش میدهد. |
حفظ شکل و ساختار بینی | پوست، غضروف و استخوان بعد از عمل حساس و در حال تثبیت هستند. با چسبزدن درست، جلوگیری از ضربه و فشار، نخوابیدن روی صورت، پرهیز از عینک سنگین و رعایت محدودیتهای فعالیت، شکل بینی بهخوبی ثابت میماند و نتیجه نهایی زیبا و پایدار خواهد بود. |
مراقبتهای اختصاصی بر اساس نوع بینی
آیا نوع بینی در رعایت مراقبتها و دوره نقاهت تأثیر دارد؟
بله. نوع پوست (نازک، ضخیم یا نرم)، میزان استحکام استخوان و غضروف، وجود استئوتومی (برش یا جابهجایی استخوان) و همچنین سابقه عمل قبلی میتواند بر روند نقاهت تأثیر بگذارد.
برای مثال، در بینیهای گوشتی معمولاً تورم طولانیتر است و نیاز به مراقبت پوستی بیشتری وجود دارد. در مقابل، در بینیهای استخوانی یا مواردی که استئوتومی انجام شده، حساسیت استخوان و غضروف بیشتر است و باید از هرگونه ضربه یا فشار جلوگیری شود.
مراقبتهای بعد از جراحی بینی استخوانی
- در بینیهایی که استخوان تغییر شکل داده شده یا استئوتومی انجام شده، لازم است تا ۸ هفته از ورزش سنگین، ضربه، عینک، فشار مستقیم یا هر فعالیتی که احتمال وارد شدن ضربه دارد، خودداری کنید.
- مراقبت از چسب و اسپلینت اهمیت ویژهای دارد؛ گچ باید کاملاً خشک بماند و تعویض چسب با دقت و ملایمت انجام شود.
مراقبتهای بعد از جراحی بینی گوشتی
- پوست بینی گوشتی معمولاً حساستر و مستعد تورم بیشتر و طولانیتر است. بنابراین شستشوی ملایم، مرطوب نگه داشتن پوست، مراقبت از چسب و جلوگیری از هرگونه فشار روی بینی بسیار ضروری است.
- در هفتههای اول، رعایت رژیم غذایی مناسب، مصرف آب کافی و پرهیز از مکملهایی که خون را رقیق میکنند (مانند ویتامین E و امگا ۳) اهمیت بیشتری دارد.
مراقبتهای بعد از جراحی بینی ترمیمی
- در جراحی ترمیمی، بافتهای بینی حساستر هستند؛ به همین دلیل دوره نقاهت معمولاً طولانیتر است.
- مراقبت دقیقتر از چسب، اسپلینت، شستشوی بینی و پرهیز از فشار، ضربه یا استفاده از عینک سنگین برای حفظ نتیجه ضروری است.
- بازگشت به فعالیتهای سنگین، ورزش یا استفاده از عینک باید فقط با تأیید پزشک معالج انجام شود.
جدول خلاصه تغذیه و مواد غذایی بعد از عمل بینی
عنوان | توضیح کامل و کاربردی |
تغذیه بلافاصله بعد از عمل | شب اول فقط مایعات سبک مصرف شود؛ از روز بعد غذاهای نرم مانند سوپ و پوره که نیاز به جویدن ندارند. |
غذاهای مجاز | غذاهای نرم و سبک مثل سوپ، ماست، پوره، مرغ پخته، ماهی کمچرب، تخممرغ نرم، میوههای نرم؛ مصرف آب و مایعات کافی ضروری است. |
غذاهای ممنوع | غذاهای سفت، داغ یا تند؛ خوراکیهای رقیقکننده خون (سیر، زنجبیل، امگا۳، ویتامین E، انبه)، الکل و دخانیات. |
خوردن برنج | برنج سفید نرم و بخارپز مجاز است؛ بدون ادویه زیاد و بدون نیاز به جویدن شدید. |
استفاده از نی | تا چند هفته ممنوع است چون مکش نی فشار بینی و سینوس را افزایش میدهد و میتواند روند ترمیم را مختل کند. |
میوههای مناسب | میوههای نرم مانند موز، سیب یا گلابی پخته؛ میوههای سفت یا با پوست سخت تا زمان بهبود کامل توصیه نمیشود. |
مصرف پروتئینها | پروتئینهای سبک مثل مرغ، ماهی کمچرب و تخممرغ به ترمیم بافت کمک میکنند؛ از گوشتهای سفت تا چند هفته پرهیز شود. |
چربیهای سالم | مصرف کم روغن زیتون برای پختوپز یا سالاد مشکلی ندارد؛ مکمل روغن ماهی ممنوع است چون خطر خونریزی را افزایش میدهد. |
هیدراته بودن بدن | نوشیدن آب، سوپ، مایعات و آبمیوه طبیعی برای جلوگیری از خشکی دهان و کمک به ترمیم بافتها ضروری است. |
جدول رعایت محدودیتهای دارویی بعد از عمل بینی
عنوان | توضیح |
داروهای ممنوع بعد از عمل | داروهای رقیقکننده خون مانند آسپرین، پلاویکس، ایبوپروفن، ژلوفن و سایر NSAIDها تا دو هفته ممنوع هستند؛ چون خطر خونریزی را افزایش میدهند. |
مکملهای ممنوع | ویتامین E، روغن ماهی، امگا ۳، برخی مولتیویتامینها و هر مکملی که اثر رقیقکنندگی دارد، باید تا زمان تثبیت کامل بینی قطع شود. |
مصرف داروهای ضروری | اگر بیمار بهخاطر بیماری دیگری داروی خاص مصرف میکند، باید حتماً مصرف آن با جراح هماهنگ و تأیید شود. |
مراقبت از دندانها و اقدامات دندان پزشکی، بعد از عمل بینی
بعد از جراحی بینی، بهتر است تا حدود یک ماه از مسواک نرم استفاده کنید و لب بالایی را زیاد تکان ندهید یا دستکاری نکنید. این کار کمک میکند فشار اضافی به دندانها و بینی وارد نشود و از درد و حساسیت در این نواحی جلوگیری شود.
در مورد کارهای دندانپزشکی نیز توصیه میشود تا یک ماه پس از عمل آنها را به تعویق بیندازید تا روند ترمیم بینی کاملتر شود.
با این حال اگر کار ضروری یا اورژانسی دندانپزشکی وجود داشته باشد، انجام آن در هر زمان بعد از جراحی مانعی ندارد.
رعایت بهداشت و شستوشو بعد از جراحی بینی
شستشوی بینی بعد از عمل جراحی
- در صورت وجود اسپلینت داخلی یا پس از برداشتن تامپون، شستشوی بینی با سرم فیزیولوژیک یا اسپری سالین یکی از مهمترین مراقبتهاست. این کار به پاکسازی مجاری بینی، کاهش تجمع خونابه و پیشگیری از عفونت کمک میکند.
• شستشو باید ملایم و بدون فشار زیاد انجام شود تا به دیواره بینی آسیب نرسد.
شروع شستشوی بینی بعد از رینوپلاستی
- معمولاً از روز دوم بعد از عمل (یا طبق دستور جراح) میتوان شستشوی بینی را آغاز کرد.
- از یک روز پس از جراحی تا یک ماه بعد، هر ۶ ساعت بینی را با سرم شستشو دهید. میتوانید از یک سرنگ ۱۰ سیسی استفاده کنید. فشار زیاد لازم نیست؛ فقط به اندازهای که داخل اسپلینت تمیز بماند و تنفس راحت شود، کافی است.
- استفاده از اسپری نمکی یا سالین ۳–۴ بار در روز یا بیشتر در روزهای ابتدایی توصیه میشود.
- شستشو باعث کاهش تجمع خون خشک یا لخته و تسهیل تنفس میشود.
چگونه صورت را بدون خیس شدن گچ بشوییم؟
- در زمان وجود اسپلینت یا گچ خارجی بینی، از خیس کردن آن خودداری کنید. برای شستن صورت از پنبه یا گاز مرطوب استفاده کنید به طوری که آب به گچ نرسد.
- هنگام حمام، آب را فقط از گردن به پایین استفاده کنید تا گچ خیس نشود.
زمان مناسب و نحوه حمام کردن بعد از عمل بینی
- بهترین زمان برای حمام کامل زمانی است که اسپلینت برداشته شده و بینی اجازه تماس با آب داشته باشد.
- تا آن زمان، اگر نیاز به شستن بدن دارید، دوش گرفتن از گردن به پایین و با آب ولرم توصیه میشود.
مراقبت از پانسمان، چسب و اسپلینت بینی
چسب زدن به بینی
پس از برداشتن گچ و پانسمان اولیه، معمولاً از چسب مخصوص یا استریلاستریپ روی بینی، به ویژه در ناحیه نوک و پل بینی، استفاده میشود تا پوست به خوبی روی اسکلت جدید بینی تثبیت شود.
چسب چه کمکی میکند؟
- کاهش تورم در ماه اول جراحی
- جلوگیری از جابجایی بینی در اثر ضربههای خفیف یا خواب نامناسب
- کمک به تثبیت پوست روی اسکلت جدید بینی
- به دیگران نشان میدهد که بینی شما عمل شده، تا بیشتر مراقب باشند که آسیبی به بینی شما وارد نکنند.
چند نکته مهم درباره چسب زدن
پس از برداشتن گچ، نحوه چسب زدن توسط پزشک آموزش داده میشود.
• بهتر است چسب هر ۴ روز یکبار و پس از استحمام تعویض شود چسب نباید زود به زود عوض شود، چون این کار باعث تورم بیشتر و بدشکل شدن بینی میشود..
• چسب باید ملایم و بدون فشار زیاد زده شود؛ فشار زیاد میتواند پوست را تحریک کند یا شکل بینی را تغییر دهد.
• در اکثر افراد، حداکثر مدت زمان مفید چسب زدن حدود ۴ هفته پس از جراحی است.
• مدت زمان لازم برای چسب زدن میتواند بسته به جنس پوست و شرایط فرد بین دو هفته تا چند ماه متفاوت باشد و این موضوع در ویزیتهای بعد از عمل به بیماران توضیح داده میشود.
مراقبت از اسپلینت (گچ)
- اسپلینت خارجی بینی باید کاملاً خشک بماند و از تماس با آب یا فشار مستقیم آب جلوگیری شود.
- در صورت خیس شدن یا جابجایی اسپلینت حتماً پزشک را مطلع کنید.
محافظت از پانسمان داخلی
- پانسمان داخلی یا اسپلینت داخل بینی نباید توسط فرد برداشته شود و فقط پزشک میتواند آن را خارج کند.
- پانسمان زیر بینی را طبق دستور پزشک تعویض یا بردارید تا وقتی که ترشحات متوقف شوند.
کاهش ورم و کبودی بعد از عمل بینی
پس از عمل بینی و بهویژه در زمان برداشتن گچ و پانسمان، بروز تورم و کبودی در ناحیه گونهها، اطراف چشم و لب بالا کاملاً طبیعی است. جای نگرانی نیست؛ این کبودیها معمولاً طی یک ماه بهطور قابلتوجهی بهبود مییابد و تقریباً ناپدید میشود. تورم خود بینی اما زمان بیشتری میطلبد: حدود ۷۰ درصد آن تا پایان سال اول و ۱۰۰ درصد آن (ورمهای بسیار جزئی) تا پایان سال دوم برطرف میشود. البته این مدت بسته به ضخامت و نوع پوست متفاوت است.
کمپرس سرد در روزهای اول
در ۴۸ تا ۷۲ ساعت اولیه پس از جراحی، استفاده از کمپرس سرد یا سرد-مرطوب روی گونهها و اطراف چشم بسیار مؤثر است (توجه: مستقیماً روی بینی قرار نگیرد).
- هر بار ۱۵ تا ۲۰ دقیقه
- حتماً بین یخ و پوست یک لایه پارچه نازک یا گاز استریل قرار دهید این روش به کاهش التهاب، تورم، کبودی و درد کمک شایانی میکند.
مصرف کافی مایعات
پس از عمل به دلیل تنفس دهانی، دهان و مخاط بینی خشک میشود. نوشیدن روزانه حداقل ۲ تا ۳ لیتر آب نهتنها این خشکی را برطرف میکند، بلکه به تسریع روند بهبودی بافتها نیز کمک میکند.
کاهش مصرف نمک و غذاهای تند
در هفتههای اول پس از جراحی، بهتر است مصرف نمک و غذاهای پرادویه به حداقل برسد؛ زیرا نمک باعث احتباس مایعات در بدن و تشدید تورم میشود.
بالا نگه داشتن سر در زمان استراحت
هنگام خواب و استراحت، سر را با استفاده از دو یا سه بالش بالاتر از سطح بدن قرار دهید. این وضعیت به تخلیه بهتر مایعات کمک کرده و تورم ناحیه صورت و بینی را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
H3استراحت کافی و پرهیز از فعالیت شدید
در روزهای اولیه، استراحت کامل توصیه میشود. از خم شدن، فشار آوردن به صورت و فعالیتهای سنگین خودداری کنید تا بدن تمام انرژی خود را صرف ترمیم کند.
محدودیت فعالیتهای بدنی سنگین
حداقل به مدت ۸ هفته از ورزشهای سنگین، بلند کردن اجسام سنگین، دویدن و هر فعالیتی که ممکن است فشار یا ضربهای به بینی وارد کند، پرهیز کنید.
مصرف آناناس یا مکمل آناهیل
بسیاری از جراحان و بیماران تجربه مثبتی از مصرف آناناس تازه یا آب آناناس طبیعی در هفته اول پس از عمل گزارش کردهاند؛ به دلیل وجود آنزیم بروملین که خاصیت ضدالتهابی دارد. در صورت عدم حساسیت، میتوانید روزانه مقدار متوسطی آناناس مصرف کنید یا از قرص آناهیل (بروملین) طبق دستور پزشک استفاده نمایید.
قرمزی ملتحمه چشم
تا زمانی که باعث درد و کاهش بینایی نشده باشه اصلا جای نگرانی نداره و معمولا طی یک ماه بعد از عمل کامل ازبین میرود.
خوابیدن بعد از جراحی بینی
چند وقت بعد از عمل بینی میتوان به پهلو خوابید
- هفتهٔ اول (تا وقتی گچ یا اسپلینت روی بینی است): حتماً فقط به پشت بخوابید و سرتان را با ۲ یا ۳ بالش کمی بالاتر از بدن نگه دارید (زاویه حدود ۳۰–۴۵ درجه). این کار خیلی مهم است چون هم ورم را کم میکند و هم از فشار ناخواسته به بینی جلوگیری میکند.
- بعد از برداشتن گچ (معمولاً روز ۷ تا ۱۰): اگر پزشکتان تأیید کرد، میتوانید بهآرامی به پهلو بخوابید، اما با این شرط که به هیچ عنوان روی بینی نیفتید و صورتتان را داخل بالش فرو نکنید.
- بهتر است از بالشهای مسافرتی U شکل یا بالشهای مخصوص بعد عمل استفاده کنید تا بینی در فضای خالی بماند.
- اگر عادت دارید در خواب غلت بزنید، میتوانید در دو طرف بدن بالش بلند بگذارید تا ناخودآگاه به پشت برگردید.
- به طور کلی اکثر بیماران از هفته دوم به بعد به پهلو میخوابند، ولی تا ۴–۶ هفته اول همچنان سعی کنید بیشتر به پشت بخوابید تا شکل نهایی بینی به بهترین شکل حفظ شود.
علائم شایع و علائم هشدار بعد از عمل بینی (حتماً جدی بگیرید و باید به پزشک مراجعه کنید)
مشکل / علامت | وضعیت طبیعی | چه زمانی حتماً و فوراً به پزشک اطلاع بدهید؟ | ||
خونریزی | تا ۴۸ ساعت بعد از عمل یا بعد از برداشتن گچ: خونابه یا ترشح صورتی کم | خونریزی شدید، روشن قرمز، پرفشار و مداوم که با فشار گاز استریل ۱۰ دقیقهای بند نیاید | ||
آلرژی و حساسیت پوستی | خارش یا قرمزی خفیف اطراف بینی و گونهها | خارش شدید، کهیر گسترده، تورم لب یا چشم، تنگی نفس یا احساس خفگی | ||
عفونت | ترشح شفاف یا کمی صورتی در روزهای اول | ترشح چرکی غلیظ زرد/سبز، بوی بد، تب بالای ۳۸، قرمزی شدید و دردناک، تورم رو به افزایش | ||
آبریزش و گرفتگی بینی | تا ۳ ماه شایع و طبیعی است (بهخصوص صبحها) | گرفتگی شدید که با سرمشویی بهتر نشود، سردرد شدید سینوسی، کاهش شدید بویایی بیش از ۳–۴ هفته | ||
گلودرد | ۳–۵ روز اول به دلیل لوله بیهوشی و تنفس دهانی | گلودرد شدید و طولانی، مشکل بلع، لکه سفید روی لوزه، تب بالا | ||
تغییر یا گرفتگی صدا | تا ۵–۷ روز اول ممکن است رخ دهد | گرفتگی یا تغییر صدا که بیش از ۷–۱۰ روز ادامه داشته باشد | ||
حالت تهوع | تا ۲۴ ساعت اول به دلیل داروهای بیهوشی و مسکنها | تهوع و استفراغ مکرر و شدید، استفراغ خونی یا قهوهای، عدم تحمل حتی آب | ||
یبوست | چند روز اول به دلیل مسکنها و کمتحرک کم | عدم دفع بیش از ۴–۵ روز، درد شدید شکمی، نفخ زیاد، استفراغ مدفوعی | ||
عوارض حرف زدن و خنده زیاد | خستگی زودرس صورت و کمی احساس کشیدگی در هفته اول | درد شدید در بینی هنگام صحبت یا خنده، خونریزی مجدد، احساس لق شدن یا جابهجایی ساختار بینی | ||
سردرد | تا ۳–۴ روز اول به دلیل بیهوشی، کمآبی یا فشار گچ طبیعی است | سردرد خیلی شدید و ضرباندار، همراه با تهوع شدید، تاری دید یا گیجی | ||
احساس بیحسی یا گزگز بینی و دندانهای بالا | تا چند هفته تا چند ماه به دلیل برش عصبهای کوچک طبیعی است | بیحسی کامل و دائمی، یا فلج شدن یکطرفه صورت | ||
تورم و کبودی غیرعادی | کبودی دور چشم و گونه تا ۲ هفته و تورم تا چند ماه | کبودی خیلی شدید و یکطرفه، تورم ناگهانی و سفت بعد از هفته دوم، یا تورم همراه با درد شدید و تب | ||
بوی بد بینی | تا چند روز اول به دلیل ترشحات و لخته طبیعی است | بوی تعفن شدید و مداوم بعد از هفته اول، همراه با ترشح چرکی | ||
احساس جابهجایی یا لق شدن بینی | در هفته اول به دلیل تورم ممکن است کمی احساس ناپایداری کنید | احساس واضح لق شدن یا صدای تقتق داخل بینی هنگام لمس یا حرکت | ||
مشکلات تنفسی شدید | گرفتگی نسبی تا چند هفته طبیعی است | تنفس خیلی سخت یا غیرممکن از هر دو سوراخ، خسخس سینه، کبودی لب یا ناخن | ||
مشکل / علامت | وضعیت طبیعی | چه زمانی باید سریع به پزشک اطلاع بدهید؟ | ||
خونریزی | تا ۴۸ ساعت بعد از عمل یا بعد از برداشتن گچ، خونابه یا ترشح صورتیرنگ کم | خونریزی شدید، پرفشار، روشن قرمز و مداوم که با گاز استریل بند نمیآید | ||
آلرژی و حساسیت پوستی | خارش یا قرمزی خفیف اطراف بینی و گونهها | خارش شدید، کهیر، تورم ناگهانی لب یا چشم، ترشح غیرعادی شفاف یا زرد | ||
عفونت | ترشح شفاف یا کمی صورتی در روزهای اول | ترشح چرکی غلیظ زرد/سبز، بوی بد، تب بالای ۳۸ درجه، قرمزی شدید و دردناک، تورم رو به افزایش | ||
آبریزش و گرفتگی بینی | تا ۳ ماه طبیعی است (مخصوصاً صبحها) | گرفتگی شدید که با شستشو با سرم بهتر نمیشود، سردرد شدید سینوسی، کاهش شدید بویایی طولانیمدت | ||
گلودرد | تا ۳–۵ روز اول به دلیل لوله بیهوشی یا تنفس دهانی | گلودرد شدید و طولانی، مشکل بلع، لکههای سفید روی لوزهها، تب بالا | ||
تغییر صدا / گرفتگی صدا | تا چند روز اول ممکن است رخ دهد | گرفتگی صدا یا تغییر صدا که بیش از ۷–۱۰ روز طول بکشد | ||
حالت تهوع | چند ساعت تا حداکثر ۲۴ ساعت اول به دلیل داروهای بیهوشی و مسکنها | تهوع و استفراغ شدید و مکرر (بیش از ۲-۳ بار)، استفراغ خونی یا قهوهای، عدم تحمل حتی یک جرعه آب | ||
یبوست | تا چند روز اول به دلیل مسکنها و کمتحرکی شایع است | عدم دفع برای بیش از ۴–۵ روز، درد شدید شکم، نفخ شدید، استفراغ مدفوعی | ||
عوارض حرف زدن و خنده زیاد | خستگی زودرس صورت در هفته اول | درد شدید در بینی هنگام صحبت، خونریزی مجدد، احساس جابهجایی یا لق شدن ساختار بینی | ||
اگر هر یک از موارد زیر را هم تجربه کردید، حتماً در اولین فرصت به پزشکتان اطلاع دهید.
- سردرد شدید و روبهافزایش، بهویژه اگر همراه با آبریزش یکطرفه شدید باشد.
- کاهش بینایی؛ معمولاً بهدلیل پماد چشمی در روز اول است، اما اگر ادامه داشت اطلاع دهید.
- کاهش سطح هوشیاری یا گیجی غیرعادی.
- آبریزش شفاف و یکطرفه بینی، مخصوصاً همراه با سردرد.
- تورم قرمز و دردناک در تیغه میانی بینی که ممکن است باعث سختی تنفس شود.
- در اکثر مواقع این علائم میتوانند موقت باشند، اما لطفاً در صورت مشاهده هرکدام از آنها فوراً بهصورت تلفنی با ما تماس بگیرید تا وضعیت بررسی شود.
مسائل مرتبط با فعالیتهای روزمره
تا چند روز باید سر بالا باشد؟ (تا چند روز بعد از عمل بینی سر باید بالا باشد)
- حداقل در ۵–۷ روز اول سر و شانهها باید بالاتر قرار بگیرند (خواب با دو بالش یا بیشتر).
- پس از برداشتن اسپلینت/چسب و با اجازه پزشک ممکن است خوابیدن به پهلو مجاز شود.
چند روز بعد از عمل بینی میتوان کار کرد؟
- بسته به نوع کار: اگر کار سبک و غیر فیزیکی باشد (کار اداری، کار پشت میز)، اغلب بین ۷–۱۰ روز بعد از عمل ممکن است بازگشت کار قابلقبول باشد.
- برای فعالیتهای فیزیکی سنگین، اغلب توصیه میشود ۴–۶ هفته صبر کنید.
آشپزی کردن بعد از عمل بینی
- آشپزی سبک و بدون فعالیت فیزیکی زیاد — مثل هم زدن مواد، آماده کردن سالاد ساده — بعد از چند روز اول مشکلی ندارد.
- اما غذاهایی که نیاز به بخار زیاد (پختن با بخار زیاد) ممکن است حساسیت ایجاد کند؛ بهتر است تا ۲–۳ هفته بعد از عمل با احتیاط باشد.
رابطه جنسی بعد از جراحی بینی
در مورد رابطه جنسی نکات زیر را دقیقاً رعایت فرمایید:
بازه زمانی | توصیه پزشکی |
هفته اول پس از عمل | کاملاً ممنوع است. افزایش ضربان قلب و فشار خون میتواند باعث خونریزی، تورم شدید و جابهجایی ساختار بینی را به دنبال داشته باشد. |
هفته دوم | بهشدت محدود و در اکثر موارد همچنان ممنوع است. تنها در صورتی که جراح صراحتاً اجازه داده باشد و فعالیت کاملاً ملایم و بدون کوچکترین فشار به ناحیه صورت و بینی انجام شود، قابل بررسی است . |
هفته سوم تا چهارم | در صورت تأیید جراح و با رعایت شرایط زیر معمولاً مجاز است: |
| • انتخاب پوزیشن مناسب که سر بالاتر از بدن باشد و هیچگونه فشاری به بینی وارد نشود (مثلاً شما به پشت بخوابید و سرتان بالاتر باشد) |
| • اجتناب از حرکات شدید، تنفس سنگین و افزایش ناگهانی فشار خون |
| • توقف فوری در صورت احساس درد، گرگرفتگی یا خونابه از بینی |
پس از هفته چهارم | در اکثر بیماران بدون محدودیت و ایمن است (مشروط بر اینکه تورم قابلتوجهی باقی نمانده باشد و جراح تأیید نهایی را داده باشد). |
زمان مناسب بازگشت به فعالیتهای ورزشی
- تا ۱ ماه پس از جراحی از انجام فعالیت های سنگین و ورزش های سبک خودداری شود.
- تا ۲ماه پس از جراحی ورزش های سنگین مانند دوندگی و بدنسازی و … انجام نشود.
- پیاده روی و انجام فعالیت های داخل منزل مشکلی ایجاد نمیکنند و نیازی به پرهیز از این قبیل کارها نیست.
چند روز بعد از جراحی بینی میتوان رانندگی کرد
- اگر هنوز مسکن میخورید یا یه کم گیج و خوابآلودید → حتی فکر رانندگی رو هم نکنید! خیلی خطرناکه.
- بعد از روز هفتم، وقتی دیگه هیچ مسکنی مصرف نمیکنید و کاملاً سرحالید، دیدتون صافه و واکنشهاتون مثل قبلِ عمل شده → معمولاً میتونید دوباره پشت فرمون بشینید
حرف زدن بعد از جراحی بینی
- صحبت زیاد، خنده، حالات چهره پرتحرک — در ماه اول بهتر است محدود باشد تا عضلات صورت باعث تغییر فرم بینی نشوند.
خمیازه کشیدن بعد از جراحی بینی
خمیازه کاملاً طبیعی و غیرقابلکنترل است و بعد از جراحی بینی هم اتفاق میافتد. برای اینکه کمترین فشار به بینیتان وارد شود، این نکته ساده را رعایت کنید:
وقتی احساس کردید خمیازه در حال آمدن است، سعی کنید دهانتان را کاملاً باز بماند و خمیازه را «بسته» نکشید. این کار باعث میشود فشار داخل بینی و سینوسها بهشدت کاهش پیدا کند و ساختار تازه عملشده اذیت نشود.
اگر خمیازههایتان خیلی مکرر یا دردناک است یا احساس ناراحتی خاصی در بینی میکنید، حتماً با پزشکتان در میان بگذارید تا خیالتان راحت شود.
فین کردن بعد از جراحی بینی
تا ۳ هفته بعد از جراحی بینی اجازه فین کردن ندارید (جهت جلوگیری از آسیب به تیغه میانی بینی). ولی بعد از ۳ هفته میتوانید با خیال راحت (البته در صورت اجازه انجام این کار توسط جراح) فین کنید.
استفاده از عینک بعد از عمل بینی
آیا بعد از عمل میتوان عینک زد؟
در ۲ ماه اول پس از جراحی (که استخوان و غضروف بینی هنوز در حال تثبیت نهایی هستند)، فشار مستقیم عینک روی پل بینی میتواند باعث جابهجایی یا فرورفتگی شود و نتیجه عمل را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل توصیه اکید ما این است:
تا حداقل ۸ هفته عینک طبی یا آفتابی را مستقیم روی بینی قرار ندهید.
راهحلهای ایمن و تأییدشده برای کسانی که بدون عینک نمیبینند:
- لنز تماسی → بهترین و راحتترین گزینه (معمولاً از روز سوم–چهارم بعد از عمل با تأیید پزشک قابل استفاده است).
- چسباندن عینک به پیشانی
- یک پد نرم یا تکه کوچک گاز استریل زیر پل عینک قرار دهید.
- با چسب کاغذی ضدحساسیت، پل عینک را به پیشانی بچسبانید تا هیچ تماسی با بینی نداشته باشد. این روش ساده خیلی مؤثر است و در عکسهای بیماران قبلاً هم امتحانش را پس داده.
- عینکهای مخصوص بعد از عمل → بعضی برندها عینکهای بدون پل (که فقط روی گونه و پیشانی تکیه میکنند) دارند که میتوانید تهیه کنید.
کارهای ممنوع بعد از عمل بینی
کار ممنوع | مدت زمان ممنوعیت | دلیل ممنوعیت | نکته مهم / جایگزین |
فین کردن | تا سه هفته کاملاً ممنوع | فشار شدید داخل بینی → خطر خونریزی و جابهجایی ساختار عملشده | شستشوی بینی هر ۶ ساعت با سرم نمکی |
ورزش سنگین و بدنسازی | تا ۸ هفته | افزایش فشار خون و ضربان قلب → خونریزی، تورم شدید و آسیب به استخوان/غضروف | پیادهروی آرام از هفته دوم مجاز است |
سیگار، قلیان، ویپ و تنباکو | حداقل ۲ ماه (بهتر است برای همیشه!) | کاهش شدید خونرسانی، خطر نکروز (سیاه شدن پوست بینی)، چسبندگی داخلی و تأخیر ترمیم | حتی بوی دود دیگران هم مضر است |
خنده شدید، گریه شدید، داد زدن | تا۴ هفته | حرکات شدید عضلات صورت → فشار به بخیهها و احتمال جابهجایی یا خونریزی | لبخند ملایم و خنده آرام اشکالی ندارد |
تماس، فشار یا ضربه به بینی | حداقل ۳–۶ ماه مراقبت شدید | کوچکترین ضربه میتواند شکل نهایی بینی را خراب کند | هنگام خواب از بالش مسافرتی U شکل استفاده کنید |
آفتاب مستقیم و سولاریوم | تا۳ ماه | خطر لک دائمی، تیرگی و التهاب پوست حساس بینی | ضدآفتاب فیزیکال SPF50+ هر ۲–۳ ساعت یکبار |
روند کاهش تورم و رسیدن به نتیجه نهایی پس از جراحی بینی
- در ۳ ماه اول پس از عمل، تورم اولیه صورت، گونهها و دور چشم بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد و شکل کلی بینی مشخصتر میشود.
- بین ماه ششم تا دوازدهم، بخش عمده تورم زیرپوستی (حدود ۷۰–۹۰٪) برطرف شده و شکل نهایی بینی بهخوبی قابل مشاهده است. اکثر بیماران در پایان سال اول از نتیجه کلی بسیار راضی هستند.
- تورمهای بسیار جزئی (بهویژه در نوک بینی و در پوستهای ضخیم) ممکن است تا ۱۸–۲۴ ماه بهطور کامل برطرف شود.
- بیحسی یا احساس سفتی خفیف در نوک و پوست بینی در ماههای اول شایع و کاملاً طبیعی است. این حس بهتدریج طی ۶ تا ۱۲ ماه (و گاهی تا ۱۸ ماه) بهطور کامل بهبود مییابد و حساسیت طبیعی پوست بازمیگردد.
نتیجهگیری
نتیجه نهایی و پایدار جراحی بینی معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ماه پس از عمل (بسته به ضخامت پوست و نوع پوست) بهطور کامل نمایان میشود. صبر و رعایت دقیق مراقبتهای پس از عمل، کلید رسیدن به بهترین و طبیعیترین شکل بینی است.
